“Het grootste verwijt dat ik mezelf maak, is dat ik dikwijls gezwegen heb”

“Het grootste verwijt dat ik mezelf maak, is dat ik dikwijls gezwegen heb”

De Poolse regisseur Krzysztof Zanussi in Wanderlust – zondag 16 oktober

Dinsdag 4 oktober 2016 — In Wanderlust praat filosofe Alicja Gescinska met internationale persoonlijkheden met een diverse filosofische en religieuze achtergrond. Alicja ontmoet filosofen, kunstenaars, schrijvers en wetenschappers en laat zich door hen inspireren.

In deze aflevering gaat Alicja op bezoek bij film- en theaterregisseur Krzysztof Zanussi. Zanussi is een van de meest gerenommeerde regisseurs van Europa, met roots in het naoorlogse communistische Polen. Zijn films met thema’s als liefde, dood, geluk en vrijheid werden wereldwijd bekroond, onder meer met een Gouden Leeuw op het Filmfestival van Venetië. 

Op zondag 16 oktober om 20.10 u.

Krzysztof Zanussi

Krzysztof Zanussi (76 jaar) studeert eerst fysica en filosofie en krijgt daarna de smaak van het filmen te pakken in de prestigieuze National Film School in de Poolse stad Lódz.

Als zesjarige jongen wordt hij in 1945 in zijn eentje naar Warschau  gestuurd om er te gaan studeren. De stad was toen één grote ruïne, een angstaanjagende ervaring die hem tot nu toe bij blijft.

Krzysztof Zanussi: “Misschien heeft de oorlog bij de mensen van mijn generatie wel geleid tot het inzicht dat het leven niet iets is waar je zomaar recht op hebt. Het leven is een bonus, iets uitzonderlijks. Het is een overtuiging die we kregen omdat zovele anderen gedood werden of stervende waren. Misschien houden wij daarom nog meer van het leven dan andere mensen en zien we het leven niet als iets vanzelfsprekends. We denken ook meer aan de dood dan andere mensen omdat we als kind en jongere te veel geconfronteerd werden met de dood.”

Opgroeien in het communistische Polen betekent voor Zanussi leren liegen. Als kind krijgt hij van zijn ouders de boodschap dat de lessen geschiedenis en aardrijkskunde op school de waarheid verdraaien, maar dat hij ze - net als de meeste van zijn klasgenoten - uit het hoofd moest leren.

Ook als filmmaker blijft het in het communistische Polen de kunst om niet al expliciet op te komen voor zijn eigen mening. Toen generaal Jaruzelski in 1982 aan de macht kwam en bij wet het dagelijkse leven aan banden legde om de oppositie monddood te maken, ging Zanussi in Parijs wonen.

“Het grootste verwijt dat ik mezelf maak is dat ik dikwijls gezwegen heb, dat ik geen positie innam om bepaalde mensen te verdedigen, zelfs al wist ik dat ze gelijk hadden en dat ze vervolgd werden. Dat was de prijs die ik betaalde voor mijn eigen vrijheid. Dat gebrek aan solidariteit heb ik altijd pijnlijk gevonden, ook nu nog.”

Veel van de films van Zanussi gaan over sterven en de dood. Maar de manier waarop de dood meestal op televisie in beeld wordt gebracht, vindt hij pervers, een verbastering van onze cultuur. Liefde en mededogen zijn voor hem essentiële waarden en bidden heeft een impact heeft op de wereld. Ook vergiffenis is van groot belang voor Zanussi, maar je kan nooit in de plaats van de ander vergeven.

“In theorie zou ik in staat moeten zijn alle zonden te vergeven. Maar ik wil dat mensen toegeven dat ze fouten hebben gemaakt. Het is tamelijk gemakkelijk om te vergeven als iemand sorry zegt. Maar als iemand blijft beweren dat zijn slecht gedrag goed was, hoe kunnen we dan praten over vergeving?”

Alicja bezoekt Zanussi en zijn vrouw in hun indrukwekkende huis net buiten Warschau. Ze delen het huis met hun negen honden en twee katten. Voor deze overtuigde katholiek is een open huis een vorm van naastenliefde: hij ontvangt er bezoekers van overal ter wereld. 

De volgende afleveringen

Lydia Chagoll is 85, maar nog altijd actief als cineaste en schrijfster. Het professioneel dansen heeft ze al jaren geleden achter zich moeten laten, maar het volledig loslaten, dat kan ze niet. Als dochter van joodse ouders moest ze op negenjarige leeftijd met haar gezin op de vlucht voor de nazi’s. Die indrukwekkende periode in haar leven ligt mee aan de basis voor haar latere strijdende creativiteit en sociaal engagement.

Lieve Joris ging naar een katholieke kostschool en studeerde psychologie in Leuven. Ze is journalist en schrijfster. Ze heeft veel gereisd en schreef over haar reizen vanuit een persoonlijke invalshoek. Ze is niet gelovig maar heeft veel respect voor mensen die wel geloven.

Alicja

Alicja Gescinska (34 jaar) verhuisde als zevenjarig meisje met haar ouders van Polen naar België, op zoek naar een betere toekomst in het 'vrije Westen'. Ze is doctor in de filosofie en raakte in 2012 bekend bij een breder publiek met haar boek De verovering van de vrijheid, een filosofisch pleidooi voor meer positieve vrijheid. Sindsdien heeft ze naam gemaakt als een van de belangrijkste jonge intellectuelen in Vlaanderen en Nederland. Ze schrijft geregeld columns, opiniestukken en essays voor verschillende kranten en tijdschriften. In februari kwam haar debuutroman Een soort van liefde uit. De afgelopen drie jaar woonde ze met haar gezin in de Verenigde Staten en werkte ze als docente politieke wetenschappen aan Amherst College.

Online

Eerder deze zomer lanceerde Canvas ook canvas.be/wereldbeeld: een online platform rond filosofie, zingeving en levensbeschouwing. Je vindt er onder meer een voorstelling van de erkende levensbeschouwingen, grote levensvragen die beantwoord worden door mensen met verschillende levensbeschouwelijke achtergrond, reportages over rituelen, enz. Het platform verzamelt ook alle programma’s op VRT radio en tv rond zingeving en levensbeschouwing. Ze kunnen er online worden (her)bekeken of – beluisterd. Ook Wanderlust krijgt er zijn plaats, met extra informatie en duiding over de centrale gasten. De onlineredactie werkt voor het platform nauw samen met de diverse levensbeschouwingen.

 

Wanderlust is een productie van Canvas.

Trailer - Krzysztof Zanussi in Wanderlust

Krzysztof Zanussi en Alicja Gescinska - (c) Kris Van de Voorde
Krzysztof Zanussi - (c) Kris Van de Voorde
Krzysztof Zanussi - (c) Kris Van de Voorde
Krzysztof Zanussi - (c) Kris Van de Voorde
Krzysztof Zanussi en Alicja Gescinska - (c) Kris Van de Voorde
Alicja Gescinska - (c) Kris Van de Voorde
Alicja Gescinska - (c) Fred Debrock

Contacteer ons

Published with Prezly